Makale Yazar(Cem Kılıç)

Arabulucu sonrasi araniz bozulursa...
15.07.2019 00:00:00

Son dönemde çalisma hayatinda arabuluculuk tutanaklarinin içerikleri giderek daha fazla dava konusu oluyor. Feragat ve ibra hükümleri bu davalarda öne çikiyor. Sizin için inceledik...

Zorunlu arabuluculugun çalisma hayatimiza girmesiyle, yarginin dava yükünün hafifledigi, isçilerin birçok alacagina hizli bir sekilde ulastigi su götürmez bir gerçek.

Isçinin alacagi için arabulucuya basvurmasi ve isverenin de sürece katilmasiyla süreç islemeye basliyor. Taraflar anlasirsa bir anlasma tutanagi ile uyusmazlik sona erdiriliyor.

Anlasamamalari halindeyse düzenlenen anlasmazlik tutanagi, açilacak davanin anahtari oluyor. Anlasma halinde sorunun tamamen ortadan kalktigini, isçi ile isverenin bir daha karsi karsiya gelmeyecegini söylemek pek mümkün degil.

Feragat ve ibra

Son dönemde giderek arabuluculuk tutanaklarinin içerikleri dava konusu olmaya basladi. Özellikle isçinin ileride açabilecegi davalardan feragat ettigine veya isvereni bütün alacaklari için ibra ettigine dair hükümlerin düzenlenen anlasma tutanaklarinda yer almaya baslamasi ile birlikte bu anlasma tutanaklari dava konusu haline geldi.

Feragat bir kisinin beyani ile hakkindan vazgeçmesidir. Ibra ise taraflarin karsilikli anlasarak haklarindan vazgeçmeleridir. Ibra anlasma ile yapilirken, feragat tek tarafli olarak yapilir.

Ikisi de bir hakki sona erdirmektedir. Bu sebeple siki sartlara bagli tutulmustur. Is hukukunda ancak dava açildiktan sonra yapilan feragatler geçerli sayilmakta, dava açma hakkindan vazgeçildigine dair feragatler geçerli kabul edilmemektedir. Ibranin geçerli olmasi içinse, fesih tarihinin üzerinden 1 ay geçmesi, alacaklarin kalem kalem gösterilmesi ve gösterilen kalemlerin banka kanaliyla ödenmesi gerekmektedir.

Çogu isveren yollarini ayirdigi veya aradaki anlasmazligi tamamen sona erdirmek istedigi çalisanlari ile arabuluculuk nezdinde anlasma tutanagi imzalarken, anlastigi bedellerin disinda diger olasi alacak kalemlerinin ileride isçi tarafindan talep edilmeyecegine iliskin hükümler eklenmesini talep ediyor.

Alacagina bir an önce kavusmak isteyen isçi ise bu talebi kabul ederek tutanagi imzaliyor. Buna ragmen, arabuluculuk süreci sona erdikten sonra diger alacaklari için dava açabiliyor.

YARGITAY BU KONUDA NE DIYOR?

Yargitay, kidem ve ihbar tazminatlari toplaminin belirtildigi, bunlarin disinda isveren nezdinde kidem, ihbar, fazla çalisma, genel tatil hafta tatili, yillik izin prim, ikramiye, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklari dahil olmak üzere hiçbir hak ve alacagi kalmadiginin ifade edildigi, kalmis olsa bile bu miktarin disindaki alacaklardan feragat edildiginin yazildigi, isçinin isvereni her sekilde ibra ettigini kabul ettigi yönünde ibare bulunan bir anlasma tutanagini inceledi.

Kararda belirtilen hususlar Yargitay’in arabuluculuktaki ibra ve feragatlere iliskin görüsünü açiklar niteliktedir.

1 ay geçmeden olursa

Yargitay ibranamelere iliskin Borçlar Kanunu’nun ilgili maddesinin emredici hukuk kurali niteliginden hareketle, arabuluculuk tutanaginin düzenlendigi tarih ve ibra beyaninin içerigini dikkate almis, taraflarin üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri bir zamanda uyusmazlik konusu olmadan ve isçinin basvurusu bulunmadan ibra niteliginde arabuluculuk tutanagi düzenlenemeyecegi sonucuna ulasmistir.

Karar dogrultusunda, is iliskisi sona ermeden veya sona ermesinden itibaren bir ay geçmeden tutulan arabuluculuk tutanaklarinda ibra hükmü bulunmasi halinde bu ibra hükmü geçersiz kabul edilecektir.

Ayrica verilen bu karar uyarinca, söz konusu süre uygun olsa bile çalisanin arabuluculuk basvurusunda talepte bulundugu alacaklar disinda bir alacagina iliskin - kendi talebi olmadan -, bu alacakla ilgili konular yapilan arabuluculuk görüsmelerinde konusulmadan, bu alacagin olmadigina, olsa bile bu alacak hakkinda talepte bulunulmayacagina iliskin hükümler geçersiz kabul edilecektir.

TARTISMALAR VAR

Karara yöneltilen elestirilerin basinda arabuluculuk sürecine yargilama gibi yaklasilmasinin yanlis sonuçlar doguracagi hususu gelmektedir.

Bu görüste olanlarca, arabulucunun mahkemeden çok farkli yöntemler uygulamasi ve sürecin temelinin müzakereye dayanmasi nedeniyle müzakerede menfaatlerin yargilamadan çok farkli sekilde dengelenebilecegi, dolayisiyla basta öngörülmese de sonradan öngörülen bir haktan, baska bir hakki almak için vazgeçilebilecegi belirtilmektedir.

Arabulucu sonrasi araniz bozulursa...

Diger görüste olanlara göre ise her hak için ayri ayri degerlendirme yapilmasi gerekmektedir. Aksi durumda isçi aleyhine açik hak kayiplari yasanacaktir. Ayni görüs dogrultusunda, bu tutanaklarin dar yorumlanmasi gerektigi belirtilmektedir.

Dar yorumlamanin da is hukukuna hâkim olan isçiyi koruma ve isçi lehine yorum ilkelerinin bir geregi oldugu ifade edilmektedir.

Ifadeler önemli

Mevcut yargi uygulamasina bakildiginda, taraflar açisindan genis kapsamli ihtilaf çözümü için, her alacak talebinin kalemler halinde bastan yazilmasinin ve her alacak kalemi üzerinde müzakere yapilarak bir bedel üzerinde anlasilmasinin yerinde olacagi degerlendirilmektedir.

Bu sekilde hem elestiriler dengelenebilecek hem de arabuluculugun islevsiz kalmasinin önüne geçilebilecektir. Çünkü müzakere alanini genis tutmak ve müzakere kalemleri üzerinde tek tek sonuca varmak arabuluculuga etkinlik kazandiracaktir.

Kaynak : http://www.milliyet.com.tr